Phải làm gì sau một vụ tai nạn xe

Hãy đọc bài này trước khi bạn cần đến nó. Những quyết định định đoạt kết cục của một vụ tai nạn gần như đều được đưa ra trong giờ đầu tiên, bởi một người đang hoảng và không suy nghĩ tỉnh táo.

Gọi 911 khi

Có người bị thương, đường bị chặn, hoặc người lái kia bỏ đi

Đừng bao giờ

Nhận lỗi, hoặc đồng ý tự dàn xếp riêng tại hiện trường

Báo công ty bảo hiểm

Ngay lập tức, kể cả khi lỗi không thuộc về bạn

Nhiều bang còn yêu cầu

Báo cáo riêng cho DMV khi thiệt hại vượt một ngưỡng

1. Tại hiện trường

An toàn trước hết. Bật đèn khẩn cấp. Nếu xe còn chạy được và va chạm nhẹ, hãy đưa xe ra khỏi làn đường — bị đâm lần thứ hai là rủi ro có thật. Nếu có người bị thương, đừng di chuyển họ; hãy gọi 911.

Gọi cảnh sát. Ở một số nơi cảnh sát không tới hiện trường va chạm nhẹ, nhưng cứ gọi và ghi lại số hồ sơ họ cung cấp. Một biên bản cảnh sát khiến việc bồi thường dễ hơn rất nhiều.

Hãy trao đổi đúng những thứ này:

• Họ tên đầy đủ, số điện thoại và địa chỉ
• Công ty bảo hiểm và số hợp đồng
• Số bằng lái
• Biển số, hãng và đời xe
• Tên chủ xe, nếu không phải người đang lái

Chụp lại mọi thứ trước khi có gì bị dịch chuyển: bốn góc của cả hai xe, chỗ hư hỏng cả cận cảnh lẫn từ xa, cả hai biển số, thẻ bảo hiểm và bằng lái của người kia, mặt đường, biển báo, đèn tín hiệu, vệt phanh, thời tiết, và một khung rộng cho thấy vị trí hai xe.

Tìm nhân chứng. Bất kỳ ai dừng lại — hãy xin tên và số điện thoại trong hai phút đầu, trước khi họ đi. Nhân chứng gần như không thể tìm lại về sau và có tính quyết định khi lỗi bị tranh cãi.

2. Trong 48 giờ đầu

Hãy báo cho chính công ty bảo hiểm của bạn, ngay cả khi bạn không có lỗi và định đòi bồi thường từ người kia. Hợp đồng bảo hiểm yêu cầu báo sớm, và báo muộn tự nó là căn cứ để từ chối bồi thường.

Xin một bản sao biên bản cảnh sát. Thường có sau vài ngày trên trang web hoặc phòng lưu trữ của sở cảnh sát, với một khoản phí nhỏ.

Kiểm tra xem tiểu bang bạn có yêu cầu báo cáo cho DMV không. Nhiều bang có, khi có người bị thương hoặc thiệt hại vượt một ngưỡng — thường chỉ vài nghìn đô la, mức mà bất kỳ cản xe hiện đại nào cũng vượt. Hạn có thể ngắn tới 10 ngày, và bỏ lỡ có thể khiến bằng lái bị treo.

Hãy đi khám nếu có bất kỳ khả năng nào là bạn bị thương. Chấn thương cổ và lưng thường xuất hiện sau một hai ngày, và khoảng trống giữa vụ va chạm với lần khám đầu tiên là lý do tiêu chuẩn khiến khoản bồi thường thương tật bị cắt giảm.

3. Quy trình bồi thường

Một giám định viên (adjuster) được phân công, kiểm tra xe hoặc xem ảnh, rồi đưa ra báo giá.

• Bạn là người chọn gara. Công ty bảo hiểm sẽ giới thiệu gara trong hệ thống của họ; ở phần lớn tiểu bang họ không được ép bạn phải dùng.
• Nếu chi phí sửa gần bằng giá trị chiếc xe thì xe bị tuyên là tổn thất toàn bộ, và bạn được trả giá trị tiền mặt thực tế — giá trị chiếc xe ngay trước khi va chạm, chứ không phải số tiền bạn từng bỏ ra hay giá mua một chiếc thay thế. Hãy tra các tin rao bán tương đương ở địa phương rồi thương lượng; báo giá đầu tiên chỉ là điểm khởi đầu.
• Tiền thuê xe chỉ được chi trả nếu bạn đã mua điều khoản hoàn tiền thuê xe, hoặc nếu bảo hiểm của bên có lỗi chấp nhận trách nhiệm.
• Giá trị bị suy giảm của một chiếc xe đã sửa có thể đòi từ bảo hiểm của bên có lỗi ở một số tiểu bang. Rất hiếm khi được chào; hãy tự hỏi.

Nếu bảo hiểm của người kia gọi cho bạn: bạn không có nghĩa vụ đưa lời khai được ghi âm cho một công ty bảo hiểm không phải của mình. Hãy lịch sự từ chối cho tới khi có biên bản cảnh sát và biết rõ mức độ thương tích. Bạn cũng không có nghĩa vụ chấp nhận đề nghị dàn xếp đầu tiên.

4. Nếu người kia không có bảo hiểm hoặc bỏ chạy

Ở Mỹ cứ khoảng tám người lái thì có một người không có bảo hiểm. Nếu họ bỏ chạy hoặc không có bảo hiểm, thứ chi trả là bảo hiểm với người lái không có bảo hiểm của chính bạn — xem giải thích về bảo hiểm xe. Không có nó, lại không có bảo hiểm va chạm, bạn sẽ tự trả tiền sửa xe và gần như không có cách nào đòi lại.

Hãy trình báo vụ đâm rồi bỏ chạy cho cảnh sát ngay lập tức; phần lớn hồ sơ UM yêu cầu có biên bản cảnh sát nộp trong vòng 24 giờ.

5. Hóa đơn y tế

Thường được chi trả theo thứ tự: PIP hoặc MedPay trước nếu bạn có, rồi tới bảo hiểm y tế của bạn, và bảo hiểm trách nhiệm của bên có lỗi thanh toán sau cùng — thường là nhiều tháng sau.

Khi bảo hiểm y tế của bạn đã trả tiền điều trị sau vụ tai nạn, họ thường sẽ đòi lại khoản đó từ bất kỳ tiền dàn xếp nào bạn nhận được. Việc này gọi là thế quyền (subrogation), là chuyện bình thường, và là lý do đừng chấp nhận dàn xếp trước khi biết tổng chi phí y tế.

6. Những thứ cần cảnh giác

• Đề nghị dàn xếp nhanh trong tuần đầu, khi chưa biết thương tích hay chi phí sửa xe.
• Những cuộc gọi không mời — các «tay chạy mối» lấy được biên bản tai nạn rồi gọi điện để đẩy người ta tới một phòng khám hay luật sư nhất định. Người làm nghề đàng hoàng không gọi điện chào mời nạn nhân tai nạn.
• Gara gợi ý khai khống hồ sơ hoặc miễn cho bạn khoản tự chi trả. Đó là gian lận bảo hiểm, và người ký vào đơn yêu cầu bồi thường là bạn.

7. Di trú và bằng lái

Một vụ tai nạn giao thông thông thường là việc của cảnh sát, tòa án và công ty bảo hiểm — không phải chuyện di trú, và không phải lý do để rời khỏi hiện trường. Bỏ đi là tội hình sự nghiêm trọng ở mọi tiểu bang, và nó biến một hồ sơ bảo hiểm xử lý được thành một vụ truy tố.

Nếu bạn lái xe khi không có bằng hoặc không có bảo hiểm, đó là vi phạm riêng biệt và bạn nên nói chuyện với luật sư — nhiều tiểu bang áp dụng treo bằng và, trong một số hoàn cảnh, truy tố hình sự. Rời khỏi hiện trường làm mọi kết cục trong số đó tệ đi.

8. Về sau

Một hồ sơ có lỗi thường làm phí bảo hiểm tăng trong ba đến năm năm. Một số công ty bán điều khoản miễn trừ tai nạn đầu tiên (accident forgiveness), tức bỏ qua mức tăng cho lần đầu có lỗi — nên hỏi vào lúc tái tục chứ đừng đợi tới lúc xảy ra chuyện.

Hãy so lại toàn thị trường ở lần tái tục kế tiếp. Các công ty định giá lịch sử tai nạn rất khác nhau, và hãng rẻ nhất trước khi có hồ sơ bồi thường thường không còn là hãng rẻ nhất sau đó.