Mẫu I-9 và giấy phép lao động

Mọi người được tuyển dụng ở Hoa Kỳ đều phải hoàn tất Mẫu I-9 trong ba ngày đầu đi làm. Nó ghi nhận rằng bạn được phép làm việc — chỉ vậy thôi. Nó không nộp cho cơ quan nào và không phải là đơn xin di trú.

Hạn chót

Phần 1 trước ngày đầu tiên, giấy tờ trước ngày thứ ba

Bạn chọn

Xuất trình giấy tờ nào là do bạn, không phải chủ lao động

Chưa có SSN

Bạn vẫn có thể bắt đầu làm việc

Ai giữ

Chủ lao động của bạn — không bao giờ gửi cho chính phủ

Cách nó vận hành

Bạn hoàn tất Phần 1 vào ngày đầu tiên hoặc trước đó. Sau đó bạn xuất trình cho chủ lao động các giấy tờ trong một danh mục chính thức, và họ hoàn tất Phần 2. Mẫu đơn do chủ lao động giữ.

Bạn là người chọn xuất trình giấy tờ nào:

• Một giấy tờ thuộc Danh mục A chứng minh đồng thời danh tính và quyền làm việc — hộ chiếu Hoa Kỳ, thẻ xanh, hoặc giấy phép lao động (EAD).
• Hoặc một giấy tờ Danh mục B (danh tính: bằng lái, thẻ căn cước tiểu bang) cộng một giấy tờ Danh mục C (quyền làm việc: thẻ an sinh xã hội, giấy khai sinh).

Một giấy thuộc Danh mục A là đủ. Xuất trình hộ chiếu không đồng nghĩa còn phải nộp thêm thẻ an sinh xã hội, và bằng lái kèm thẻ an sinh xã hội đã đầy đủ mà không cần thẻ xanh.

Nếu bạn chưa có SSN

Bạn có thể bắt đầu làm việc trong khi hồ sơ xin số an sinh xã hội đang chờ. Hãy ghi «applied for» vào ô tương ứng và cung cấp số khi có. Chủ lao động không được từ chối tuyển bạn chỉ vì thẻ chưa được cấp.

Đừng hoãn ngày đi làm để đợi thẻ, và cũng đừng chấp nhận nhận tiền mặt trong thời gian đó: như vậy bạn không có căn cứ đòi lương, không đủ điều kiện nhận trợ cấp thất nghiệp, và không có hồ sơ thu nhập.

Tên phải khớp nhau

Hãy ghi tên chính xác như trên giấy tờ bạn xuất trình, đúng thứ tự. Khi cách đặt tên của bạn không khớp với các ô trên mẫu đơn, hoặc họ sau khi kết hôn xuất hiện trên giấy này mà không có trên giấy kia, hãy nói ra ngay lúc đó thay vì tự ứng biến — sai lệch chính là nguyên nhân phổ biến nhất của vấn đề E-Verify nói dưới đây, và phòng thì dễ hơn gỡ nhiều.

Giấy phép lao động (EAD)

Một số diện di trú phải xin EAD (Mẫu I-765) thay vì có quyền làm việc gắn sẵn vào thị thực. Những điểm quan trọng trên thực tế:

• Xử lý mất nhiều tháng — hãy nộp sớm nhất mà quy định cho phép, và xem theo dõi ngày hết hạn giấy tờ
• Một số trường hợp gia hạn được tự động kéo dài quá ngày in trên thẻ, và chủ lao động buộc phải chấp nhận thẻ đã hết hạn kèm giấy biên nhận. Hãy giữ hai thứ đó cùng nhau
• Làm việc khi không có giấy phép có thể mang hậu quả di trú lớn hơn nhiều so với việc mất chỗ làm

E-Verify

Một số chủ lao động, và toàn bộ chủ lao động ở một số tiểu bang, còn đưa thông tin của bạn qua E-Verify. Nếu hệ thống trả về «tentative non-confirmation», bạn có quyền khiếu nại, và trong thời gian khiếu nại bạn không được bị sa thải, đình chỉ hay giữ lương.

Phần lớn các trường hợp lệch là do giấy tờ — tên được hai cơ quan ghi khác nhau, hoặc tình trạng đã cập nhật ở USCIS mà chưa cập nhật ở Sở An sinh Xã hội. Bạn sẽ nhận được giấy chuyển tiếp ghi hạn chót và cơ quan cần liên hệ. Hãy làm ngay: hạn rất ngắn, và một «tentative non-confirmation» không được khiếu nại sẽ thành kết luận cuối cùng.

Xác minh lại, và những gì không phải là xác minh lại

Chủ lao động phải xác minh lại quyền làm việc khi một giấy tờ có ngày hết hạn vốn dùng để xác lập quyền đó hết hiệu lực. Họ không được xác minh lại thẻ thường trú nhân, hộ chiếu Hoa Kỳ, hay giấy tờ tùy thân thuộc Danh mục B — thường trú nhân bị đòi giấy tờ mới mỗi năm là đang bị đối xử trái luật.

Tự giữ bản sao

Hãy chụp cả hai mặt mọi giấy tờ bạn xuất trình, và giữ I-94, EAD cùng các giấy biên nhận chung với những giấy tờ cần bảo vệ khác. Khi việc gia hạn bị chậm bạn sẽ cần chúng gấp, còn bản của chủ lao động thì không phải thứ bạn có quyền đòi.

Nếu có chuyện đã xảy ra — bị nợ lương, bị dọa về tình trạng cư trú, bị sa thải mà bạn cho là phân biệt đối xử — quyền của bạn tại nơi làm việc áp dụng bất kể tình trạng di trú, và các cơ quan thực thi những quyền đó không hỏi về nó.